Miras, ölen bir kimsenin geride bıraktığı tüm malvarlığıdır. Miras hukukunda yer alan külli halefiyet ilkesi gereğince, mirasbırakanın ölümü ile miras bir bütün olarak kendiliğinden mirasçılara geçiş yapar. Mirasın bütün olarak geçmesi ile mirasbırakanın hak ve alacakları geçtiği gibi borçları da mirasçılara geçmektedir. Mirasçılar, bütün borçlardan şahsen ve müteselsilen sorumludur. Bu noktada mirasçılar için sahip olacakları miras düşüncesi kulağa güzel gelse de mirasbırakanın borca batık halde bir miras bırakması halinde mirasçılar, mirasa sahip olmak istemeyebilir. Mirasçıların sorumlu olmak istemediği, mirastaki hakkını önceden aldığı veya bazı sebeplerle mirası istemedikleri hallerde Türk Medeni Kanunu mirasçılara bazı haklar tanımıştır.
Mirasın Reddi
Mirasbırakan öldüğünde miras kendiliğinden mirasçılara geçmektedir. Mirasın kendisine geçmesini istemeyen mirasçı, mirasbırakan öldükten sonra mirası reddettiğini beyan ederek mirasçılık sıfatını sonlandırabilir.
Mirasın reddi; iradi ret ve kanuni ret olarak ayrılmaktadır. Kanuni ret; mirasbırakan ölmeden önce borçlarını ödemekten aciz olduğu belli ise kanunen mirasçının mirası reddetmiş olduğuna dair karinedir. İradi ret ise mirasçılık sıfatını kazanmış olan mirasçının, mirası kendi iradesi ile reddederek mirasçılık sıfatına son vermesidir.
▶ Mirasın Reddi Halinde Sorumluluk
Mirasın reddinin, mirasbırakan sağken yapılması mümkün olmamakla birlikte mirasçının bozucu yenilik doğuran beyanıyla yapılması mümkündür. Türk Medeni Kanunu’nun 606. Maddesine göre mirasçının, mirasbırakan öldükten sonra 3 ay içerisinde ret hakkını kullanması gerekir aksi takdirde hak düşürücü süre olduğundan bu hakkını bir daha kullanamayacaktır. Sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyan ile mirasın reddedildiği hususu özel bir kütüğe kaydedilecektir. Mirasçı, mirası reddederken herhangi bir gerekçe göstermek zorunda değildir.
Mirasın reddi halinde mirasçı, mirasçılık sıfatını kaybetmekle birlikte mirasbırakanın herhangi bir hak, alacak ve borcundan da sorumlu tutulamayacaktır. Miras reddedildiğinde, mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi tereke paylaştırılır ancak mirasçının altsoyu bu ret işleminden etkilenmez. Eğer şartları taşıyorsa mirasçının altsoyu, mirasçılık sıfatını alır ve mirasa hak kazanır.
Mirastan Feragat
Mirastan feragat; mirasbırakan ile mirasçı arasında gerçekleştirilecek olan feragat sözleşmesi ile mümkündür. Mirasbırakan sağ iken yapılacak olan bu sözleşme, bir ivaz karşılığında ya da karşılıksız yani ivazsız olarak mirastan feragat edilmesi şeklinde yapılabilir. Mirasbırakan, mirastan feragat sözleşmesini, mirasçının sıfatına (yasal, atanmış vs.) bakmaksızın her türlü mirasçısı ile gerçekleştirebilir.
İvazlı mirastan feragat sözleşmesinde taraflar aksini kararlaştırmadığı sürece altsoyun da mirasçılık sıfatını kaybetmesi gündeme gelecektir. Bu hüküm emredici olmadığından taraflar aksini kararlaştırarak altsoyun mirasçı sıfatını kazanmasını sağlayabilir. İvazsız mirastan feragat sözleşmesinde ise; mirasçıya feragatin karşılığı ödenmediği için kanunen altsoy için feragat hüküm ifade etmeyecek olup, altsoyun mirasçılığı devam edecektir. Ancak, bu hüküm de emredici olmadığından taraflar anlaşarak altsoyun mirasçılığının devam etmeyeceğini kararlaştırabilir.
▶ Mirastan Feragat Halinde Sorumluluk
Mirasçı, mirastan feragat ettiğinde, feragat sözleşmesinin ivazlı mı ivazsız mı olduğuna göre sorumluluğu değişecektir. İvazsız feragat halinde mirasçının hiçbir sorumluluğu gündeme gelmez. Mirasçı ile mirasbırakan arasında eğer ivazlı feragat sözleşmesi yapılmışsa mirasçı, mirasbırakanın alacaklılarına karşı sorumlu olacaktır. Bu noktada, miras açıldığı anda terekedeki aktifler, pasifleri karşılamıyorsa, borçlar mirasçılar tarafından da ödenmiyorsa artık feragat eden kişinin de mirasbırakanın alacaklılarına karşı; mirasbırakanın ölümünden önceki 5 yıl içerisinde almış oldukları ivazlar oranında sorumluluğu doğacaktır.
Mirasın borca batık olmasına ilişkin yazımızı bu linkten okuyabilirsiniz: https://ecyhukuk.com/mirasin-borca-batik-olmasi-hukmen-ret/
