Sürdürülebilirlik, son yıllarda şirketler açısından giderek daha fazla önem kazanan bir konu haline gelmiştir. Birçok şirket, çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) ilkelerine uygun projeler geliştirmekte, sürdürülebilirlik raporları yayımlamakta ve karbon ayak izlerini azaltmaya yönelik çeşitli önlemler almaktadır. Ancak bu noktada şu soru gündeme geliyor: Şirketler için sürdürülebilirlik hukuken zorunlu mudur?
Sürdürülebilirliğin Kanuni Dayanağı
Türkiye’de çevreye duyarlı uygulamaların hukuki çerçevesi, çoğunlukla çevre kanunları ve yönetmeliklerle belirlenmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna bağlı yönetmelikler, özellikle çevresel sürdürülebilirlik konusunda şirketlere bazı yükümlülükler getirmektedir. Ancak, bu düzenlemeler çoğunlukla çevre kirliliğini önleme, atık yönetimi ve su kaynaklarının korunması gibi alanlarla sınırlıdır. Şirketlerin karbon salınımını azaltma, yeşil enerji kullanımı veya doğal kaynakları verimli kullanma gibi daha geniş kapsamlı sürdürülebilirlik uygulamaları ise şu anda genellikle gönüllü temellidir. Bununla birlikte, Türkiye’de sürdürülebilirlik konusunda son dönemde ciddi adımlar atılmakta olup, Paris İklim Anlaşması’nın onaylanması ve karbon salınımı hedeflerinin belirlenmesi gibi anlaşmalarla sürdürülebilirliğin yasal temeli oluşturulmaya başlanmıştır.
Bunun yanı sıra, şirketlerin uzun vadeli başarı elde etmeleri adına sürdürülebilirlik hedeflerine uygun hareket etmesi önemlidir. Şirketler hem çevresel hem de toplumsal sorumluluklarını yerine getirerek gelecek için sağlam bir büyümenin önünü açmış olacaktır.
Sürdürebilirlik Zorunlu mu?
1 Ocak 2024’ten itibaren belirlenen sınırı aşan şirketler için sürdürülebilirlik raporu düzenlenmesi zorunlu hale getirilmiştir. Genel olarak şirketler için sürdürülebilirlik raporu hazırlamak zorunlu değildir ancak bazı hallerde uluslararası standartlara uyum kapsamında talep edilebilmektedir. Yasal düzenlemeler ile sürdürülebilirlik raporlamasının zorunlu hale getirildiği şirketler şu şekildedir:
- Türkiye’de, kamuyu aydınlatma yükümlülükleri çerçevesinde sermaye piyasasında işlem gören bazı şirketler için sürdürülebilirlik raporu hazırlama zorunluluğu bulunmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu, 2019 yılında yayımladığı “Sürdürülebilirlik ve Entegre Raporlama Rehberi” ile kamuyu aydınlatma amacıyla sürdürülebilirlik raporlarının sunulmasını teşvik etmiştir. Ancak, bu düzenleme sadece halka açık şirketler için geçerlidir ve bunlar, sürdürülebilirlik faaliyetlerini ve çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) performanslarını raporlamak zorundadır.
- Büyük ölçekli şirketler bakımından sürdürülebilirlik raporlaması zorunlu hale getirilmiştir. Örneğin, Çevre Kanunu’na göre çevre üzerinde önemli etkiler yaratan veya büyük ölçekte karbon salınımı gerçekleştiren şirketlerin, çevreye ilişkin düzenli raporlamalar yapmaları beklenir. İlaveten Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi kurumlar da büyük şirketlerden işçi ve çalışma koşulları hakkında düzenli raporlamalar yapmalarını beklemektedir.
Sürdürülebilirlik raporu hazırlanması halihazırda her şirket için zorunlu tutulmamaktadır. Özellikle halka açık şirketler, büyük ölçekli şirketler ve çevresel etkileri yüksek olan şirketler için raporlama yükümlülükleri düzenlenmiştir. Ancak artan uluslararası etkilerle birlikte sürdürülebilirlik konusunun daha kapsamlı bir yasal çerçeve kazanması beklenmektedir.
