Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) yer alan ve boşanma davalarında yıllardır tartışma konusu olan “süresiz nafaka” düzenlemesini iptal etti. Karar, boşanma hukukunda son yılların en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.
AYM TARİHİ BİR KARAR VERDİ
İptal kararına giden süreç, Antalya’da evlilikleri henüz bir yılı doldurmamış bir çiftin boşanma davasıyla başladı. Davacı kadının aylık 8 bin TL yoksulluk nafakası ve toplam 1 milyon TL tazminat talep etmesi üzerine dosyaya bakan Antalya 12. Aile Mahkemesi, konuyu AYM’ye taşıdı.
Yerel mahkeme itirazında; kısa süreli bir evlilik için süresiz nafaka ödemenin, nafaka yükümlüsünün yeniden aile kurmasını, mülk edinmesini ve yeni hayatında refah sağlamasını engellediğini vurgulayarak bu durumun Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu.
Bu itirazı esastan görüşen AYM Genel Kurulu, TMK’nın 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini 3 olumsuz oya karşı 12 oyla iptal etti.
Karar Ne Anlama Geliyor?
Kamuoyunda oluşabilecek bilgi kirliliğini önlemek adına kararın sınırlarını iyi çizmek gerekiyor:
Yoksulluk Nafakası Kalkmadı, iptal edilen şey nafakanın kendisi değil, yalnızca “süresiz (ömür boyu)” olmasıdır. Boşanmada daha kusurlu olmamak şartıyla yoksulluğa düşecek olan eş lehine nafaka bağlanması uygulaması devam edecektir.
Çocukların Nafakası Etkilenmeyecek, bu iptal kararı sadece eşe ödenen yoksulluk nafakasını kapsıyor. Çocuğun bakımı ve eğitimi için ödenen “İştirak Nafakası” (Çocuklar için verilen) bu karardan etkilenmeyecek ve hâkim takdiriyle devam edecektir.
Karar Hemen Uygulanmayacak, AYM hukuki bir boşluk oluşmaması için iptal kararının yürürlüğe girmesini 9 ay erteledi. Bu süre içerisinde TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.
Yeni Modeller gündemde
Bu 9 aylık geçiş sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) kararı bekleniyor. Meclis, iptal kararı ışığında yeni bir nafaka sistemi inşa edecek. Meclise taşınması planlan yeni modellere göre nafakanın;
Evlilik Süresine Göre Kademeli Nafaka: 1-2 yıl gibi kısa süren evliliklerde nafaka süresinin evlilik süresiyle sınırlandırılması ya da maksimum 4-5 yıl gibi tavan süreler konulması gündemde.
Çocuk Durumu ve Yaş Kriteri: Uzun süren evliliklerde, ortak çocukların varlığı, eşin yaşı ve yeniden iş bulma imkanları göz önünde bulundurularak daha esnek ve adil süre sınırlamaları üzerinde durulabilir.
Tazminat ve Fon Çözümleri: Süreli nafaka bittikten sonra da yoksulluğu devam eden eşler için devlet destekli fonlar veya toplu tazminat formülleri için çalışmalar yapılabilir.
Ancak bu öneriler henüz bir kesinlik içermemekte. Süresiz olarak uygulanan yoksulluk nafakasının nasıl bir değişikliğe uğrayacağı TBMM’nin kararından sonra belli olacak.
Bakanlıktan İlk Açıklama
Konuyla ilgili değerlendirme yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, bu kararı adalet ve hakkaniyet ilkeleri adına çok kıymetli bulduklarını belirtti. Bakan, “Bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında mağdur etmeyen, dengeli ve adil bir modeli içeren yeni yasal düzenlemeyi yüce meclisimizin takdirine sunacağız“ diyerek yeni yargı paketinin çerçevesini çizdi.
Sıkça Sorulan Sorular
1. AYM’nin iptal kararı mevcut ödenen/alınan nafakayı keser mi?
Hayır, mevcut kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermez.
2. Dokuz aylık geçiş sürecinde ödemeler devam edecek mi?
Evet. Yeni yasa çıkana kadar mevcut uygulamalar ve ödemeler aynen sürecek. Ödenmeyen nafakalar için icra takibi yapılmaya devam edilebilir.
3. Geçmiş yıllarda ödenen nafakalar geri alınabilecek mi?
Hayır. Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez. Geçmişte ödenen nafakaların iadesi talep edilemeyecek.
4. Şu an devam eden boşanma davaları bu karardan nasıl etkilenecek?
İptal kararı henüz resmi olarak yürürlüğe girmemiş olsa da hakimler karar aşamasında AYM’nin bu tutumunu göz önünde bulundurarak şimdiden süreli nafaka kararları verebilir. Ancak asıl çerçeve Meclis’in çıkaracağı yeni yasa ile netleşecektir. Yeni yasa ile mevcut nafaka yükümlülerinin durumu belli olacaktır.
