İddianame Nedir?
İddianame, Türk Ceza Kanunu’nda veya özel olarak düzenlenmiş diğer kanunlara göre suç teşkil eden bir fiilin işlendiğine dair yürütülmekte olan soruşturmada delillerin toplandığı ve şüphelinin cezalandırılması için cumhuriyet savcısı tarafından hazırlanan bir belgedir. Soruşturma aşaması kapsamında elde edilen tarafların ifadeleri, tanıkların beyanları, çeşitli müzekkerelere yazılan cevaplar ve de diğer deliller sonucunda, soruşturma konusu eylemin kanuni suç tanımına uyduğu ve bu suçun ilgili şüpheli tarafından işlenmiş olduğuna dair yeterli şüphe seviyesine ulaşan Cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasına geçilip yapılacak yargılama sonucunda şüphelinin cezalandırılabilmesi için iddianame hazırlar. Ceza muhakemesindeki önemli hususlardan birisi; İddianamede şüpheli hakkında sadece aleyhe olan deliller değil, lehe olan deliller de toplanıp belirtilmelidir. İddianamenin düzenlenmesi, iddianamede bahsi geçen suçun şüpheliye yüklenmesi anlamına gelir. Bu sebeple iddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği halde şüpheli artık “sanık” ismini alır.
Eğer Cumhuriyet savcısı tarafından yeterli şüpheye ulaşılamazsa, kovuşturmaya yer olmadığına karar (KYOK) verilir ve soruşturma sona erer. Yetkili ve görevli mahkemenin yani ceza mahkemesinin bir olayı ele alıp yargılama yapabilmesi için Cumhuriyet savcısı tarafından iddianamenin hazırlanarak mahkemeye gönderilmesi şarttır. İddianamede yazılması gereken hususlar Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 170/3. Maddesinde şu şekilde sayılmıştır:
a) Şüphelinin kimliği,
b) Müdafi,
c) Maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği,
d) Mağdurun veya suçtan zarar görenin vekili veya kanunî temsilcisi,
e) Açıklanmasında sakınca bulunmaması halinde ihbarda bulunan kişinin kimliği,
f) Şikâyette bulunan kişinin kimliği,
g) Şikâyetin yapıldığı tarih,
h) Yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri,
i) Yüklenen suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi,
j) Suçun delilleri,
k) Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmış ise, gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile bunların süreleri.
Eğer iddianamede eksik veya hatalı olan bir husus varsa, mahkeme tarafından tespiti sonucunda iddianamenin iadesine karar verilir. İddianamenin iadesi kararının gerekli şartları, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 174. maddesinin 1. fıkrasında yer almaktadır:
a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,
b) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,
c) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen,
d) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen, İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.
