Depozitonun Tanımı
Depozito, tarafların iradeleri ile sözleşme ilişkisine girmesi kapsamında, genellikle kiracının veya alıcının; kiraya verene veya satıcıya teminat maksadıyla ödediği bir tutardır. Depozito bedeli alınarak sözleşme konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesi veya kiralanan taşınmazda oluşabilecek masrafların karşılanması amaçlanmaktadır.
Kira sözleşmeleri bilindiği üzere, irade serbestisine dayanır ve taraflar kiralanacak şeyin bedelini serbestçe kararlaştırabilirler. Ancak kira sözleşmesinden kaynaklanan depozito bedeline Türk hukukunca sınırlamalar getirilmiştir. Konuya ilişkin 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesi şu şekildedir:
“Konut ve çatılı iş yeri kiralarında sözleşmeyle kiracıya güvence verme borcu getirilmişse, bu güvence üç aylık kira bedelini aşamaz.
Güvence olarak para veya kıymetli evrak verilmesi kararlaştırılmış ise, kiracı kiraya verenin onayı olmadan çekilmemek üzere, parayı vadeli bir tasarruf hesabına yatırır, kıymetli evrakı ise bir bankaya depo eder. Banka, güvenceleri ancak iki tarafın rızasıyla veya icra takibinin kesinleşmesiyle ya da kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak geri verebilir. “
Yukarıda vermiş olduğumuz maddeden anlaşılacağı üzere, konut ve çatılı iş yeri kiralarında tarafların belirleyeceği depozito bedeli, üç aylık kira bedelinden fazla olamayacaktır. Ayrıca depozito türü para olarak kararlaştırılmış ise, kiracı söz konusu bedeli vadeli bir banka hesabına yatırmak zorundadır.
Depozito Hangi Durumlarda İade Edilmelidir?
Kira sözleşmeleri kapsamında depozitonun iadesi, aşağıdaki koşulların gerçekleşmesine bağlıdır:
- Kira sözleşmesin sona ermesi: Depozitonun iade edilebilmesi için söz konusu kira sözleşmesi yasal olarak sona ermiş olmalı ve kiracı taşınmazı tahliye etmiş olmalıdır.
- Kira sözleşmesine konu taşınmaz hasarsız bir şekilde teslim edilmiş olmalıdır: Kiracı, sözleşme şartlarına uygun olarak kiralamış olduğu taşınması olağan kullanım hariç hasarsız şekilde mal sahibine teslim etmiş olmalıdır.
- Kira sözleşmesinden kaynaklanan bir borç olmamalıdır: Kira sözleşmesinden kaynaklı ödemesi kiracıya ait olan aidat, abonelik sözleşmesi veya fatura gibi borçların taşınmazı teslim etmeden önce ödenmiş olması gerekir.
- Kira sözleşmesinden kaynaklanan bir dava veya takip başlatılmamış olmalı: Kira sözleşmesinin bitiminden itibaren üç ay içerisinde kiraya verenin kiracıya yasal herhangi bir takip başlatmaması veya dava açmaması halinde banka depozitoyu iade etme yükümlülüğü altındadır.
- Sözleşme hükümleri doğrultusunda hareket edilmiş olmalı: Kira sözleşmesinin gerek genel gerek özel hükümlerine uygun olarak kiralanan taşınmazda bir eksik olmadan sözleşme sonra erdirilmiş olmalıdır.
