Türk Ticaret Kanunu hazırlanırken hareket noktası olarak ticari işletme kavramı esas alınmış olup, tüm düzenlemeler bu kavram üzerinden şekillenmiştir. İşletme kavramını; bir kimse tarafından ekonomik menfaat elde etmek amacıyla emek ve sermayenin bir araya getirilmesi sonucunda oluşturulan birim olarak tanımlayabilmekteyiz. Ticari işletme ise Türk Ticaret Kanunu 11. maddesinde düzenlenmiştir. İşbu madde;
“Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.”
şeklindedir. Söz konusu kanun maddesinden yola çıkarak ticari işletmenin unsurlarını sıralayacak olursak;
- Gelir elde etme amacı: Ticari işletme işleten kişinin hedefinin gelir elde etmeye yönelik olması gerekmektedir. Bu noktada kişi ya da kişiler, işletmeden gelir sağlama amacı doğrultusunda hareket etmiyorsa ortada bir ticari işletmenin var olduğundan bahsedilmez. Bu unsur bakımından önemli olan kişiye gelirin sağlanması hususu değildir, kişi zarar ediyor olsa dahi amacının gelir elde etmeye yönelik olması ticari işletmenin varlığından bahsetmek için yeterlidir. Kısaca ticari işletmeden bahsedebilmek için gelir sağlama amacının fiilen gerçekleşmiş olmasının veya elde edilen gelirin ne şekilde sarf edildiğinin bir önemi bulunmamaktadır.
- Bağımsızlık: Herhangi bir konu ile ilgili olarak ticari işletme kurulabilmektedir. Ticari işletmenin bağımsız olma unsuru, işletmenin faaliyetlerinin başka bir tüzel veya gerçek kişinin hareketlerine tabi olmadan, kendi iradesi ile yürütülmesi anlamına gelmektedir.
- Devamlılık: Ticari işletmenin varlığından söz edebilmek için o işletmenin devamlılık arz etmesi gerekmektedir. Süreklilik unsurunu içermeyen, bir veya birkaç defalık geçici ticari faaliyet niteliğinde olan faaliyetler ticari işletme varlığını taşımamaktadır. Ticari işletmenin faaliyetlerinin süreklilik içermesi, kişinin bu faaliyetleri artık mesleği haline getirmesi gerekmektedir. Burada devamlılık unsuru ile kastedilen kesinti olup olmaması değildir. Dönemsel olarak işletme konusuna bağlı kesintiler yaşanabilir ancak asıl olması gereken, ticari işletme faaliyetlerinin sürekliliğinin devam edecek olmasıdır. Örneğin; mevsimlik işler, kantin, tarım işletmeleri gibi dönem dönem kesintiye uğrayan işletmeler de ticari işletme varlığını korumaktadır.
- Esnaf faaliyeti sınırlarını aşma: Türk Ticaret Kanunu’nu uyarınca ticari işletme, esnaf işletmesinden daha geniş kapsamlı ve daha yüksek hacimli ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü işletmedir. Bu veriler, ticari işletmenin büyüklüğü ve yıllık gelirlerinin incelenmesi ile elde edilir.
