- KDV’nin Tanımı
Türk hukukunda vergi türleri, 3 ana başlık altında toplanmıştır. Bu başlıklar; gelir, servet ve harcamalardır. Bugünkü yazımızın konusu olan katma değer vergisi, harcamalar başlığı altında yer almaktadır. Katma değer vergisi incelenmeden önce, verginin konusunu teşkil eden işlemler incelenmelidir. Söz konusu işlemler, 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca açıkça sayılmıştır:
“1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,
2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,
3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:
a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,
b) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması,
.
.
.
f) Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri, …
Katma değer vergisi, üretimden tüketime kadar her aşamada malların ve hizmetlerin satışından nisbi olarak alınan yayılı bir muamele vergisidir1. Bu vergi, yayılı muamele vergisi özelliği taşımakta, yani üretim zincirinin tüm aşamalarında katma değer vergisi uygulanmaktadır. Örneğin tekstil sektörünü ele alırsak pamuğun bir elbise haline dönüşmesine kadar geçen üretim, satım, işleme, nihai ürün haline getirme (fabrika, toptancı, perakendeci ve nihayet tüketiciye satış) sürecinin tamamı, vergiye tabi olmaktadır.2
- İhracat Kavramı
Dış satım anlamına gelen ihracat, ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan hizmet veya malların diğer ülkelere satılması olarak basitçe tanımlanabilir. Ayrıca İhracat Yönetmeliği’nin 4. bendi uyarınca yasal bir tanıma yer verilmiştir. Bu bende göre, “Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut Müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri” ihracat faaliyeti olarak nitelendirilmektedir.
İhracatın uygulama alanına ve değerine bakıldığında, ülke ekonomisine katkı sağlayan en büyük faaliyetlerden birisi olduğu açıktır. Öncelikle ihracat, ülkeye döviz sokmak için teşvik edilmesi gereken bir ticari faaliyettir. Bu sebeple Türkiye’nin hem ekonomik olarak büyümesi hem de küresel ticaretteki pazar payının artabilmesi adına, iktisadi veriler göz önüne alınarak devlet tarafından KDV iadesi gibi destekleyici hususlar gündeme getirilmiştir.
- İhracat Kapsamında KDV İadesi
İstisna kapsamında ihracat yapan firmalar, yurt dışına satmış oldukları mal ve hizmetlerin KDV’sini devletten geri alma hakkına sahip olurlar. KDV Kanunu’nda tam istisna kapsamındaki teslimler açıkça sıralanmış olup bu kapsama giren ihracat teslimlerinin vergi dairesinden KDV iadesi talep edilebilmektedir. Yasal olarak mevzuatta bu husus vergi istisnası olarak nitelendirilmiş olup, söz konusu istisnalar maliye ve gümrük idareleri tarafından denetim ve gözetim altındadır. Katma değer vergisinin iadesine ilişkin yasada öngörülmüş olan istisnalar ekonomik büyümeye ve uluslararası ticarete büyük bir teşvik etkeni bulunup, mali olarak avantajlıdır.
Söz konusu avantajlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:
- Rekabet gücü artar:
KDV’nin iade edilecek olmasından dolayı ihraç konusu mal/hizmet daha uygun fiyat verilerek diğer uluslararası firmalar arasında uygun bir rekabet ortamına girmemizi sağlar.
- Yeni yatırımlar için sermaye oluşur:
İhracatçı firmaların KDV yükünün olmamasından dolayı kar edilecek olup, farklı alanlar için sermaye birikimi sağlanır.
- Uluslararası ticaret sektörüne teşvik sağlanır:
KDV iadesi, ihracatta ekonomik kolaylık sağlayarak uluslararası ticarete yönelen firmaların artmasına destek olur.
- Firmaların vergi yükü azalır:
KDV iadesi ile firmaların mali yükü azalarak, sektördeki ticari gelişmelerinin önü açılmış olur.
İhracat kapsamında KDV istisnası getirilmiş olan hususlar Katma Değer Vergisi Kanunu’nda açıkça belirtilmiştir. İlgili madde uyarınca ihracat teslimleri KDV’den istisna tutulmuştur. Peki ihracat teslimleri kavramından neleri anlamalıyız?
- Teslimin başka bir ülkedeki veya serbest bölgedeki alıcıya veyahut yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılması,
- Teslim edilecek malın T.C gümrük alanından çıkarak başka bir ülkeye veya serbest bölgeye ulaşması/yetkili gümrük antreposuna gönderilmesi.
Bugünkü yazımızda Türk hukukunda ilgili mevzuatlar uyarınca ihracatçı firmaların yararlanabildiği KDV iadesinin özelliklerini kaleme aldık. Özellikle yurt dışı pazarına açılmak isteyen firmalar için vergi yükümlülüklerinin detaylı şekilde öğrenilmesi oldukça önem arz etmektedir. Bu konuda yasaya ve mevzuata hakim uzmanlardan gerekli hukuki ve mali desteği alıp ticari faaliyetlerin yönetilmesi firmanın geleceği açısından önemlidir.
AKSOY Şerafettin, Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Filiz Kitabevi, 2010, sf. 364.
BİLİCİ Nurettin, Türk Vergi Sistemi, Savaş Yayınevi, 2015, sf. 132.
Av. Melis ŞAHİN
