Cari hesap mutabakatı, ticari faaliyette bulunan iki taraf arasındaki alacak/borç hesabının karşılıklı olarak teyit edilmesidir.
Mutabakat Nasıl Yapılır?
Mutabakat işlemi, genellikle iki taraf muhasebecileri arasında gerçekleşir. Taraflar birbirlerine hesap dökümlerini atarak karşı taraftan alacak ve borç bakiyelerini onaylamasını ister. Hesaplar arasında bir uyuşmazlık olması durumunda, taraflar ellerindeki belgeleri de paylaşarak mutabakat kurulmasını destekler.
Taraflar arasında mutabakat kurulamaması durumunda, detaylı bilgi ve belge paylaşımı yaparlar. Eğer hesaplarda bir yanlışlık var ise bu yanlışlık giderilerek mutabakat kurulur.
Muhasebe kayıtlarının doğru ve zamanında tutulması, mutabakat kurulması açısından özellikle önem taşır. Muhasebe kayıtlarında eksiklik olan firmaların mutabakat kurması zorlanacak, iki taraf arasındaki ticari ilişkiler etkilenecektir.
Mutabakat Yapılması Zorunlu Mu?
Türk Ticaret Kanunu’nun 94. Maddesinde belirli hesap devrelerinin sonunda devre hesaplarının kapatılması ve alacak ile borç kalemleri arasındaki farkın belirlenmesi düzenlenmiştir. Bu hükme göre, mutabakat yapılması zorunludur. Kural olarak iki taraf ne zaman mutabakat yapacaklarını düzenlemede serbestiye dahillerdir. Ancak taraflar arasında bir düzenleme olmaması durumunda, Kanun’a göre “her takvim yılının son günü” taraflarca hesabın kapatılması günü olarak kabul edilmiş sayılacaktır.
İtiraz Usulü
Mutabakat kurulamaması durumunda, cari hesap formunu (tutarı gösteren cetveli) alan taraf, aldığı tarihten itibaren bir ay içerisinde itirazda bulunmalıdır. Bu süre içerisinde itiraz gerçekleştirilmez ise bakiye kabul edilmiş sayılır.
Mutabakat formuna yapılacak olan itiraz, resmi şekil şartına bağlıdır. TTK 94 hükmüne göre itiraz; noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla gerçekleştirilmelidir.
Faiz İşletilmesi
TTK madde 95 uyarınca alacak ile borç kalemlerinin birbirlerinden çıkarılması sonucunda bulunan bakiyeye, belirlenip hesaba kaydedildiği tarihten itibaren faiz işler. Bileşik faiz uygulanması ise Kanuna aykırıdır ve aksi bir sözleşme öngörülemez.
Bütünlük ilkesi gereğince tarafların hukuki durumunu ancak sözleşmenin sonundaki hesabın kesilmesi belirler. Cari hesap kesilmeden önce taraflardan hiçbiri alacaklı veya borçlu sayılamaz.
Mutabakatın Hukuki Sonuçları
- Mutabakat Kuruldu ise
İki taraf arasında mutabakat sağlanması durumunda Kanunen alacaklı olan taraf, açık bakiyenin ödenmesi için borçludan talepte bulunabilir. Borçlunun ödemeye yanaşmaması durumunda alacağın haczedilmesi için kanun yollarına başvurulabilir.
- Mutabakat Kurulmadı ise
Bu durumda hesap hata ve yanılmalarına, cari hesabın dışında tutulması gereken veya haksız olarak cari hesaba geçirilmiş olan kalemlere veya tekrarlanan kayıtlara ilişkin dava yoluna başvurmak mümkündür. Dava açmak için öngörülen süre, cari hesap sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 5 yıl geçmesi ile zamanaşımına uğrar.
