Çek, Türk Ticaret Kanunu’nda tanımlanan kambiyo senetlerinden biridir ve günümüzde yoğun bir şekilde ticari hayatta kullanılmaktadır. Bu yoğun kullanım sonucu çekin zayi olması gibi hukuki problemler ile ticari hayatta karşı karşıya gelmek mümkündür. Peki çekin zayi olması durumda neler yapılmalıdır?
Çekin Zayi Olması Nedir?
Çekin zayi olması, hamilinin iradesi dışında çekin zilyetliğini kaybetmesi veya çekin kullanılamayacak hale gelmesidir. Çeki elinde bulunduran kişinin çalınma, deprem, sel gibi doğal afetler sonucunda çeki kaybetmesi ya da çekin yanması, yırtılması, karalanması, zarar görmesi halinde işlevini yitirmesidir. Çekin zayi olması durumlarında hamilin zarar görmemesi için haklarını iyi bilerek ve mümkünse bir avukat eşliğinde kullanması gerekir.
Çekin Zayi Olması Durumunda Hamilin Hakları
Çekin Zayi olması durumlarından birisi çekin çalınması veya kaybolmasıdır. Çeki çalınan kişi yetkili Cumhuriyet Savcılığında suç duyurusunda bulunmalıdır. Ayrıca çekin ödenmesinin durdurulması için bir suç duyurusunda daha bulunmalıdır. Çeki çalınan kişinin hukuk mahkemelerinde çekin iptali için çek zayi davası da açması gerekmektedir.
Çekin kaybolması durumunda çekin çalınıp çalınmadığından emin olunamıyorsa, çekin çalındığındaki gibi hareket etmek gerekir. Çekin çalınması için ayrı bir suç duyurusunda bulunulmalıdır. Hukuk mahkemelerinde ayrıca çek zayi davası açmak gerekir.
Çek yandıysa, tahrip olduysa gibi sebepler ile çek kullanılamaz hale gelirse bu durumda yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmaz. Çek kötü niyetli bir kişinin emeli ile zarar görmemiştir. Bu durumda yetkili Asliye Ticaret Mahkemesine çekin iptali davası açmak yeterli olacaktır.
Çekin İptali Davasını Kimler Açabilir?
Çekin ziyanına bağlı olarak iptal davasını çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir. İptali isteyecek hak sahibi, çek zayi olmasaydı senedi muhatap bankaya ibraz ederek çek üzerindeki hakkı talep etme yetkisine sahip olan kişidir. Çekin, hamilin eline temlik veya tahsil cirosu ile geçmesi bu noktada önemli değildir.
Çeki tahsil cirosu ile devralan hamil, çekin bedelini tahsil işler ilgili olarak ciro eden kişinin vekili sayılır ve gerçek bir vekaletname ilişkisinin sağladığı tüm haklara sahip olur. Bu durumda vekil hamil vekaletname ile vekil olduğu kişinin menfaatlerini koruma ile yükümlüdür ve bu kapsamda çekin iptali davası açabilir.
Çekin iptali davasında bir karşı taraf yoktur. Çekin iptali davası çekişmesiz yargı işlerindendir.
Çekin İptali Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Çekin iptali davası için özel bir yetkili mahkeme kanun ile belirlenmemiştir. Kıymetli Evrakların ve kıymetli evrakların iptali davasında görevli olan Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir.
Çekin iptali davasında yetkili mahkeme Türk Ticaret Kanunu madde 757 ‘de düzenlenmiştir. Çekin iptali davası için yetkili mahkeme ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri olan Asliye Ticaret Mahkemesidir.
