Geçtiğimiz günlerde trafik cezalarının artırılmasına ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Genel Kurul’dan geçen yeni düzenleme, birçok trafik ihlalinde uygulanan idari para cezalarını ciddi oranlarda arttırdı.
Yeni trafik kanunu yalnızca ceza miktarlarını yükseltmekle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda trafik güvenliğini güçlendirmeye yönelik yapısal tedbirler de içeriyor. Özellikle alkollü ya da uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanımına yönelik yaptırımların ağırlaştırılması, caydırıcılığı artırmayı ve kamu güvenliğini sağlamayı hedefliyor.
Bunun yanında, kırmızı ışık ihlallerine ilişkin olarak getirilen psikiyatrik muayene şartı, sürücü davranışlarının denetlenmesi ve kurallara uyum bilincinin artırılması amacını taşımakta.
Bu yazımızda, dikkat çeken bazı yeni ceza tutarlarına ve düzenlemelere yer verdik.
Plakasız Araç Kullananlara Yönelik Cezalar:
- Yönetmelikte öngörülen nitelik ve ölçülere aykırı plaka takan veya zorunlu sayıda plaka bulundurmayan sürücülere 4.000 TL idari para cezası uygulanacak; araç, plaka uygun hale getirilinceye kadar trafikten menedilecek.
- Plakanın farklı okunmasına ya da okunamamasına bilerek neden olacak şekilde değişiklik yapan sürücülere 140.000 TL idari para cezası verilecek ve araç 30 gün trafikten menedilecek.
- Aynı fiilin, son ihlal tarihinden itibaren geriye doğru 1 yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarlanması halinde her seferinde 280.000 TL idari para cezası uygulanacak ve araç 60 gün trafikten menedilebilecek.
- Tescilli aracı plakasız kullanan sürücülere 46.000 TL idari para cezası verilecek; sürücü belgesi 30 gün süreyle geri alınacak ve araç 30 gün trafikten menedilecek.
- Bu fiilin de 1 yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarı halinde her seferinde 140.000 TL idari para cezası, sürücü belgesinin 60 gün geri alınması ve aracın 60 gün trafikten menedilmesi yaptırımı uygulanacak.
Ehliyetsiz Araç Kullananlara Yönelik Cezalar:
- Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullananlara 40.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- Sürücü belgesi; mahkeme, cumhuriyet savcılığı veya kanunen yetkili mercilerce geçici ya da tedbiren geri alınmasına rağmen araç kullananlara 200.000 TL idari para cezası verilecek.
- Sürücü belgesi iptal edildiği halde araç kullananlara da 200.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- Ayrıca, sürücü belgesi bulunmayan ya da geçici olarak geri alınmış/iptal edilmiş kişiye araç kullanımına izin veren işleten hakkında da, tescil plakası üzerinden 40.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Kırmızı Işık İhlalleri:
Yeni kanunda kırmızı ışık ihlallerinde cezalar kademeli olarak artıyor ve son kademede ehliyetin iptaline kadar gidilebiliyor. İlk ihlalde 1.000 TL olan ceza, altıncı ihlalde 80.000 TL’ye kadar çıkıyor. Üç ihlalde 30 gün, dörtte 60 gün, beşte 90 gün ehliyete el konularak; altıncı ihlalde ehliyet iptal ediliyor. Ehliyeti iptal edilen sürücülerin yeniden belge alabilmeleri için tüm cezaları ödemesi, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatrik muayeneden geçmesi gereklidir.
| İhlal Sayısı | Ceza Miktarı |
| 1. İhlal | 1.000 TL |
| 2. İhlal | 10.000 TL |
| 3. İhlal | 15.000 TL |
| 4. İhlal | 20.000 TL |
| 5. İhlal | 30.000 TL |
| 6. İhlal | 80.000 TL |
Hız Sınırında Düzenlemeler:
- Yerleşim yeri içinde hız sınırını;
- 6–10 km/s aşanlara 2.000 TL,
- 26–35 km/s aşanlara 12.000 TL,
- 46–55 km/s aşanlara 20.000 TL,
- 66 km/s ve üzeri aşanlara ise 30.000 TL idari para cezası uygulanacak.
- Yerleşim yeri dışında hız sınırını;
- 11–15 km/s aşanlara 2.000 TL,
- 31–40 km/s aşanlara 12.000 TL,
- 51–60 km/s aşanlara 20.000 TL,
- 71 km/s ve üzeri aşanlara ise 30.000 TL idari para cezası verilecek.
- Ayrıca yüksek oranlı ihlallerde sürücü belgesinin geri alınması söz konusu olacak;
- Yerleşim yeri içinde 46–55 km/s aşımda 30 gün, 56–65 km/s aşımda 60 gün, 66 km/s üzeri aşımda 90 gün;
- Yerleşim yeri dışında 51–60 km/s aşımda 30 gün, 61–70 km/s aşımda 60 gün, 71 km/s üzeri aşımda 90 gün süreyle sürücü belgesi geri alınacak.
- Nüfusu 5.000’in altındaki yerleşim yerlerinde denetim yapılacak noktalar, mahalli mülki idare amiri tarafından belirlenecek.
Özetle, hız sınırının aşılması bakımından para cezaları kademeli olarak artırılırken, yüksek oranlı ihlallerde sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması da yaptırıma bağlanmıştır.
Sahte Plaka Kullananlara Ceza:
Başka bir araca ait tescil plakasını veya geçici tescil plakasını kullanan, plaka basım yetkisi bulunan kuruluş tarafından verilmemiş plakayı takan, tescil kaydı bulunmayan ya da sahte plaka kullanan sürücülere 140.000 TL idari para cezası uygulanacaktır. Ayrıca bu kişiler hakkında sürücü belgesi 30 gün süreyle geri alınacak ve ilgili araç 30 gün süreyle trafikten menedilebilecektir. Bu düzenleme ile plaka güvenliğini ihlal eden fiiller ağır idari yaptırımlara bağlanmıştır.
Uyuşturucu Madde Etkisinde Araç Kullanmaya Yönelik Ceza:
Alkol ve uyuşturucu denetimlerine ilişkin yaptırımlar da ciddi şekilde artırılıyor. Kolluk birimleri, sürücünün alkol oranını ya da uyuşturucu/uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için teknik cihazlar ve test kitleri kullanabilecek.
Yapılan ölçümde 0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı belirlenen sürücülere uygulanan idari para cezası artık 25.000 TL olacak. Alkollü araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiler açısından ise tekrar halinde cezalar çok daha ağır: İhlalin ikinci kez gerçekleşmesi durumunda 50.000 TL, üçüncü ve sonraki tekrarlarında ise 150.000 TL idari para cezası uygulanacak.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altında araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında ise 150.000 TL idari para cezası verilecek ve sürücü belgeleri iptal edilecek. Ayrıca bu kişiler hakkında yalnızca idari yaptırım değil, cezai sorumluluk da doğacak ve Türk Ceza Kanunu hükümleri kapsamında adli işlem yapılacak.
Araç İçinde Teknolojik Cihazların Kullanımına Yönelik Düzenleme:
Araç kullanırken dikkat dağıtan cihazlara yönelik kurallar da artık çok daha sıkı. Seyir halindeyken ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarını kamunun huzurunu bozacak veya sürüş güvenliğini tehlikeye atacak şekilde kullanan sürücülere 3.000 TL idari para cezası uygulanacak. Eğer araçta mevzuata aykırı ses ve görüntü sistemleri ya da sürücünün görüş ve kullanım alanı içinde dikkat dağıtıcı ekranlar bulunursa, ceza 21.000 TL’ye çıkacak ve araç 30 gün süreyle trafikten menedilecek.
Cep telefonu kullanımı konusunda da yaptırımlar kademeli olarak artırıldı. Seyir halindeyken cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazlarını kullanan sürücülere 5.000 TL idari para cezası kesilecek. Aynı ihlalin bir yıl içinde ikinci kez yapılması halinde ceza 10.000 TL’ye, üçüncü ve sonraki ihlallerde ise her seferinde 20.000 TL’ye yükselecek. Ayrıca bu tekrar eden ihlallerde sürücü belgeleri her seferinde 30 gün süreyle geri alınacak.
Kısacası, direksiyon başında dikkati dağıtan her türlü cihaz kullanımı artık hem yüksek para cezaları hem de ehliyet yaptırımı riski anlamına geliyor.
Alkollü Araç Kullanma:
Yeni düzenlemede, 0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullanan sürücülere verilen idari para cezası 25.000 TL’ye yükseldi. Alkollü halde araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi alınanlara ihlal ikinci defa gerçekleşirse uygulanacak idari para cezası da 50.000 TL olarak güncellendi. Sürücüler, ihlalin üç veya daha fazla tekrarı halinde ise 150.000 TL idari para cezasına çarptırılacak.
Düzenlemede Yer Alan Diğer Önemli Cezalar:
- “Dur” ihtarına uymayarak kaçanlara, 200.000 TL para cezası, ehliyetlerine 60 gün el konulması ve araçlarının trafikten men edilmesi kararlaştırılmıştır.
- Saldırı amacıyla araç takip etme veya sürücülerin araçtan inmesi halinde 180.000 TL para cezası, ehliyetlerine 60 gün el konulması yeni kanunda belirtilmiştir.
- Yeni düzenleme ile kamuoyunda “drift atmak” olarak bilinen tehlikeli sürüşlere yönelik yaptırımlar ciddi şekilde ağırlaştırıldı. Artık motorlu bisiklet ve motosikletlerin; izinli ve resmi gösteriler dışında tek teker üzerinde gitmesi, seleye uzanarak ya da sele üzerinde ayağa kalkarak kullanılması, kendi etrafında döndürülmesi, arka teker kaydırılarak sürülmesi ve sürüş güvenliğini riske atan benzeri akrobatik hareketlerle kullanılması açıkça yasaklandı. Bu tür hareketleri yapan sürücüler için yaptırım oldukça net: 90.000 TL idari para cezası, ehliyete 60 gün el koyma ve aracın 30 gün trafikten men edilmesi uygulanacak.
- Ambulans ve itfaiye araçlarına yol vermemenin cezası, 46.000 TL para cezası ve ehliyete 30 gün el konulması olarak düzenlendi.
Sonuç olarak tepki çeken bu düzenlemelerin temel amacı, trafikte can ve mal güvenliğini artırmak ve özellikle genç sürücüler arasında yaygınlaşan tehlikeli gösteri sürüşlerinin önüne geçmektir. Artan yaptırımlar ile caydırıcılığın güçlendirilmesi, kamu düzeninin sağlanması ve kazaların azaltılması hedeflenmektedir.
Yeni kurallar yalnızca cezalandırmaya değil; trafikte sorumluluk bilincini artırmaya ve herkes için daha güvenli bir sürüş ortamı oluşturmaya hizmet etmektedir. Dileriz ki en kısa zamanda trafikte huzurlu ve güvenli ortamı sağlamaya yönelik olumlu gelişmeler yaşanır.
