Evlat edinme, evlat edinilmeye uygun çocuk ile evlat edinmeye uygun kişi/eşler arasında gerekli hukuki bağların sağlanarak çocuk – ebeveyn ilişkisinin kurulmasıdır. Evlat edinmeye ilişkin hükümler, Türk Medeni Kanunu’nun 305. ila 320. maddeleri arasında yer almaktadır. Bugünkü yazımızda Türk hukukunda evlat edinebilmek için dikkat edilmesi gerek kanuni koşullar kaleme alınacaktır.
Evlat Edinmenin Şartları
- KÜÇÜĞÜ EVLAT EDİNMENİN ŞARTLARI
Türk Hukukunun evlat edinme şartlarını incelerken TMK uyarınca küçüklerin evlat edinilmesi ile ergin veya kısıtlıların evlat edinilmesi ayrı ayrı incelenmelidir. Küçüklerin evlat edinilmesi bakımından genel koşullar Türk Medeni Kanunu’nu 305. Maddesinde şu şekilde sayılmıştır:
- Küçüğün evlat edinilmesi için, evlat edinen tarafından 1 yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir.
- Evlat edinme, her halde küçüğün yararına bulunmalı ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi gerekir.
Küçüğün evlat edinilmesi şartları incelenirken, küçüğün rızası ve yaşı hususu da ele alınmalıdır. Konuya ilişkin Türk Medeni Kanunu’nun 308. Maddesi uyarınca, küçüğün ayırt etme gücü olduğu takdirde rızası olmadan evlat edinilemez. Ayrıca, evlat edinilecek küçük, evlat edinenden en az 18 yaş küçük olmalıdır.
Küçüğün evlat edinilmesinde ana ve babasının da rızası aranmaktadır. Bu rıza, küçüğün veya ana ve babanın oturdukları yer mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir. Ancak kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa veya ayır etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunuyorsa veyahut küçüğe karşı özen yükümlülüklerini yeterince yerine getirmiyorsa küçüğün ana ve babasının rızası artık aranmayacaktır.
Evlat edinilecek küçük eğer bir vesayet altında ise, vesayet dairesinin izin vermesi halinde ayırt etme gücü olup olmadığına bakılmaksızın evlat edinilebilecektir.
- ERGİNLERİN VE KISITLILARIN EVLAT EDİNİLMESİNİN ŞARTLARI
Erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesi için gereken koşullar, Türk Medeni Kanunu’nun 313. Maddesinde sayılmaktadır. Evlat edinenin alt soyunun açık muvafakati ile ergin veya kısıtlı aşağıdaki hallerde evlat edinilebilir:
- Bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlat edinen tarafından en az 5 yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise,
- Evlat edinen tarafından, küçükken en az 5 yıl süre ile bakılıp, gözetilip eğitilmiş ise,
- Diğer haklı sebepler mevcut ve evlat edinilen, en az 5 yıldan beri evlat edinen ile aile halinde birlikte yaşamakta ise,
- Evli ise, ancak eşinin rızası ile,
evlat edinebilir.
Bu koşullar ile, küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyasen uygulanarak erginlerin ve kısıtlıların evlat edinilmesine ilişkin usuller uygulanmaktadır.
- BİRLİKTE VE TEK BAŞINA EVLAT EDİNMENİN KOŞULLARI
Yazımızın bu kısmında ise, evlat edinmek isteyen bireylerin veya eşlerin sahip olması gereken özellikler Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddeleri göz önünde tutularak incelenecektir.
3.1 Birlikte Evlat Edinme
Türk Medeni Kanunu’nun 306/1. Maddesi uyarınca, sadece eşler birlikte evlat edinebilirler. Evlilik birliği içerisinde bulunmayanlar, birlikte evlat edinemezler.
Aynı maddenin ikinci bendinde ise eşlerin sahip olması gereken yaş kriteri şu şekilde belirlenmiştir: “Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.”
3.2 Tek Başına Evlat Edinme
Tek başına evlat edinmek isteyen bireyler için aranan kriterler ise, Türk Medeni Kanunu’nun 307. Maddesinde belirtilmiştir. Bu maddeye göre, tek başına evlat edinebilmek için şahsın 30 yaşını doldurmuş olması gerekir.
